ESPE Ölçümü Nedir? Nasıl Yapılır?

EN ISO 13855 Standardına Göre Güvenlik Mesafesi Hesaplama Rehberi

✅ ESPE Ölçümü Nedir?

ESPE ölçümü, “Electro Sensitive Protective Equipment” (Elektronik Hassasiyetli Koruyucu Tertibatlar) üzerine yapılan ölçüm faaliyetlerini ifade eder. Ancak burada esas ölçülen şey, cihazın kendisi değil, makinenin tehlikeli hareketinin durma süresi ve bu süreye göre hesaplanan güvenlik mesafesidir.

Bu ölçüm; makine duruş süresi, güvenlik mesafesi ve insan vücudu yaklaşım hızını esas alarak, operatör ile tehlikeli nokta arasındaki minimum güvenli mesafeyi belirlemeye yöneliktir. EN ISO 13855 standardı, bu hesaplamaların nasıl yapılacağına dair detaylı rehberlik sunar.

📏 Güvenlik Mesafesi Hesaplama Neden Önemlidir?

• Operatörün tehlikeye ulaşmadan önce makinenin tamamen durmasını sağlar.
• Işık perdeleri, alan tarayıcıları gibi koruyucu cihazların uygun konumlandırılmasını sağlar.
• Yasal gerekliliklere uyumu sağlar (EN ISO 13855 ve Makine Emniyeti Yönetmeliği).

🔢 ESPE Ölçümünde Kullanılan Temel Formül

S = (K × T) + C

S = Güvenlik mesafesi (mm)
K = Vücut yaklaşım hızı (mm/s)
T = Makinenin toplam duruş süresi (saniye)
C = İhlal mesafesi (mm)

📐 Parametreler Ne Anlama Gelir?

🧍 K – Vücut Yaklaşım Hızı

EN ISO 13855’e göre iki sabit değerle hesaplanır:

• K = 2000 mm/s: El ve kol gibi üst uzuv erişimi için (500 mm’ye kadar olan mesafelerde)
• K = 1600 mm/s: Gövde erişimi için (500 mm’den büyük mesafelerde)

❗ Formülün tamamı anlaşılmadan K değerini belirlemek yanıltıcı olabilir. Önce ön hesaplama yapılmalıdır.

⏱️ T – Toplam Duruş Süresi

T = t1 + t2

• t1: Koruyucu cihazın algılamadan çıkış sinyali kesimine kadar geçen süre
• t2: Makinenin çıkış sinyali kesildikten sonra tamamen durma süresi

ESPE ölçüm cihazları bu toplam süreyi ölçer.

🚫 C – İhlal Mesafesi (Penetration Distance)

C = 8 × (d – 14)

• d: ESPE cihazının çözünürlüğü (mm)
  • Parmak koruma: 14 mm → C = 0 mm
  • El koruma: 30 mm → C = 128 mm
  • Kol koruma: 40 mm → C = 208 mm

🧮 Güvenlik Mesafesi Hesaplama Örnekleri

🔹 Örnek 1: Parmak Koruma – Düşük Duruş Süresi

• K = 2000 mm/s
• T = 0.2 s (200 ms)
• C = 0 mm (14 mm çözünürlük)

S = (2000 × 0.2) + 0 = 400 mm

🟢 Güvenlik mesafesi: 400 mm
📌 500 mm’den küçük olduğundan K değeri 2000 mm/s olarak kalır.

🔹 Örnek 2: El Koruma – Yüksek Duruş Süresi

• K = 2000 mm/s
• T = 0.4 s (400 ms)
• C = 128 mm (30 mm çözünürlük)

S = (2000 × 0.4) + 128 = 928 mm

⚠️ 928 mm > 500 mm → Gövde girişi riski doğar.
Bu durumda K değeri 1600 mm/s olarak yeniden hesaplanır.

S = (1600 × 0.4) + 128 = 768 mm

📌 Işık perdesi, tehlikeli noktadan en az 768 mm uzağa yerleştirilmelidir.

📹 ESPE Ölçümü Nasıl Yapılır? (Video)

HHB Electronic tarafından hazırlanan örnek video ile süreci görsel olarak inceleyebilirsiniz:
🔗 Pres uygulamasında ESPE ölçümü videosu

📚 Sıkça Sorulan Sorular

🔸 ESPE ölçüm cihazı ne işe yarar?

Makinenin duruş süresini milisaniye hassasiyetinde ölçer. Bu süre, güvenlik mesafesi hesaplamasında kullanılır.

🔸 EN ISO 13855 standardı neden önemlidir?

Bu standart, güvenlik ekipmanlarının yerleştirilmesinde uluslararası kabul görmüş formül ve kuralları belirler.

🔸 Parmak koruma ile el koruma arasındaki fark nedir?

Parmak koruma 14 mm çözünürlükte, el koruma 30 mm çözünürlükte ışık perdesi kullanır. Bu çözünürlük, güvenlik mesafesini doğrudan etkiler.